Web Hosting by Netfirms | Free Domain Names by Netfirms

Yaptığımız araştırmada ulaşılan bazı üniversitelerin kitapçık veya web sayfasının öğrenim ücretlerinin açıklandığı kesitinde katma değer vergisinden söz edilmiyor, barınma vb konularındaki diğer ödemelerin vergiye matrah oluşturduğu açıklanıyor idi. Bazı üniversitelerinkilerde ise, ya ücret bilgilerine hiç yer verilmemekte, ya da öğrenim ücretlerinin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmekte idi. Bu açıklamalar bizi önceki makalemize götürdü ve Katma Değer Vergisi'nin 17 maddesinin Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar başlıklı 1.fıkrasının üniversitelerin ilim ,fen ve güzel sanatları yaymak ,ıslah ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetleri ifadesine yer veren a bendi gereğince katma değer vergisinden bağışık tutulduğu hükmünü hatırlattı , araştırmayı geliştirmeyi ve bu makaleyi yazmaya götürdü.

Yüksek Öğrenim Kanununun 3.maddesinin a fıkrasında “Yüksek Öğretim Milli Eğitim sistemi

içinde,ortaöğretime dayalı,en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki eğitim-öğretimin bütünüdür” d fıkrasında ise; “üniversite, bilimsel özerkliğe ve kamu tüzel kişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur “olarak tanımlanmış, 12.madde de yüksek öğretim kurumlarının görevleri sayılmıştır.

Bu kapsam içerisinde yer alan Vakıf Üniversiteleri Vakıf Yüksek öğrenim Kurumları Yönetmeliği ile Vakıflarca Kurulacak veya Kurulmuş Yükseköğretim Kurumlarına Üniversite Adı Verilmesi Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak kanunla kurulurlar ; bu yönetmelik ,Yüksek Öğretim Kanunu, yüksek öğretime ilişkin diğer yönetmelik ve tüzükler ve de vakıf üniversitesinin ana teşkilat ve mütevelli heyet yönetmelikleri hükümlerine göre yönetilirler.

Üniversitelerin tüzel kişilikleri katma bütçeli kuruluş olduklarından Kurumlar Vergisi Kanununun 7.maddesinin 3.bendi gereğince kurumlar vergisinden muaftır. Ayrıca 2547 sayılı Yüksek Öğretim Kanununun 56 maddesinin 3708 yasa ile değişen b fıkrası ile yüksek öğretim kuruluşlarına mali kolaylıklar sağlanmıştır. Aynı yasanın ek 7. maddesi de vakıflarca kurulacak yüksek öğretim kurumlarının da bu kolaylıklardan yararlanacakları belirtilmiştir.

Kurumlar Vergisi Kanununun 7 maddesinde belirtilen muafiyetten aynen yaralanabileceği açıklanmıştır.

Vakıf Üniversitelerinin katma değer vergisi ile ilişkileri incelenmeye başlandığında Katma Değer Vergisi Kanununun yukarıda belirtilen ve üniversitelerin bu vergi karşısındaki durumlarını düzenleyen gerek ilgili yasanın 17.maddesinde ve gerekse 1 Seri Nolu Katma Değer Vergisi Tebliği’nde yer alan hükümler, yükseköğretim ile ilgili hukuksal düzenlemeler bilinerek okunduğunda çok kolaylıkla anlaşılmaktadır. Ancak araştırma derinleştirildiğinde zihin bulanmakta ve uygulamadaki kargaşa anlam kazanmaktadır.

Bu dosyada

IX. Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalar

1)Kültür ve Eğitim Amaçlı İstisnalar başlıkları atıldıktan sonra Katma Değer Vergisi Kanununun ilgili hükümlerine yer verilmektedir. Konu Okullar başlığı altında yorumlanmakta "vakıf ve derneklerin okullarında ve üniversitelerinde bedel karşılığı hizmet verilmesi durumunda KDV uygulaması gerekmektedir .Devlet üniversitelerinde alınan öğrenim harçlarının eğitim ve öğretimin karşılığını teşkil eden bedel olarak düşünülmesi mümkün değildir. Öğrenim harçları ,devletin parafiskal gelirleri arasında yer alan harçlardandır. Ancak devlet okullarında da eğitimin paralı hale gelmesi halinde KDV’nin tarafsızlığı ve rekabet eşitliğinin korunması açısından bu okulların da KDV mükellefi olacağı tabiidir." denilmektedir.

Konu ile ilgili özelge ve mahkeme kararları araştırıldığında ,Katma Değer Vergisi Kanununun 17.maddesinin Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar başlıklı 1.fıkrası ile bu konuda verilenler olduğu bilinmesine karşın bilgi sistemlerinden doğrudan ilişkili bir özelge ve karara ulaşılamamaktadır. Gelirler Genel Müdürlüğünün web sayfasından üç özelge , mevbank’ın web sayfasından ise bir Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulu Kararı elde edilmiştir. Ancak üniversitelerin Sosyal Amaç İstisnalar başlıklı 2.fıkrası kapsamına giren birimlerden hastaneleri bulunmaktadır. Bu konuda T.C. Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün 18.03.1998 Tarih B.07.GEL:0.55/5517-1651/10367 Sayı ve Üniversite hastanelerinin kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetlerinin KDV’den istisna olup olmadığı hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği Personel ve Muhasebe Daire Başkanlığı’na yazdığı bir özelgesi bulunmaktadır.

Özelgelerden birincisi 28.05.1997 tarihli ve fakülte tarafından öğrencilere verilen pedagojik formasyon derslerine ilişkin bedel üzerinden K.D.V.nin hesaplanacağı hakkındadır. Bu özelgede .....üniversitelere,dernek ve vakıflara,her türlü mesleki kuruluşlara ait veya tabi olan veya bunlar tarafından kurulan ve işletilen müesseseler ile döner sermayeli kuruluşların ticari ,zirai ve mesleki nitelikteki teslim ve hizmetleri katma değer vergisine tabi tutulmuştur.denilmektedir.

oranında katma değer vergisine tabi olacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre 625 sayılı Kanun hükümleri gereğince ilgili Bakanlıktan faaliyette bulunma izni alan özel okullarda verilen eğitim ve öğretim hizmetleri %8 oranında katma değer vergisine tabi bulunmaktadır. denilmektedir.

Üçüncü özelge 01.06.2000 tarihini taşımaktadır. Konusu ise, özel okulların eğitim ve öğretim hizmetleri yanında öğrencilere verdikleri pansiyon ,yemek ve servis hizmetlerine uygulanacak KDV oranı hakkındadır. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazılmıştır. Bu özelgede 273896 sayılı Bakanlar Kurulu eki ile II sayılı listenin B bölümüne eklenen 6.bent ile Üniversite ...................eğitim ve öğretim hizmetleri %8 oranında katma değer vergisine tabi tutulmuş bulunmakta denilmektedir.

Esasen gerek 9.11.1999 tarihli ve gerekse 1.6.2000 tarihli özelgeler özel okulların verdikleri eğitim hizmetlerine ek olarak verdikleri yemek servislerinin katma değer vergilerine ilişkin olarak verilmiştir.

Bu konuda elde edilebilen tek yargı kararı Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulunun 1996/93 Esas 1997/200 Nolu kararıdır. Bu kararın özeti eğitim ve öğretim hizmeti yapmak için özel okul işleten vakıfların bu faaliyetlerinin 3065 sayılı Kanununun 1.maddesinin (g) fıkrası kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve ilk ve ortaöğretim düzeyinde yapılan özel okul işletmeciliğinin ilim ve fenni yaymak ve özendirmek kapsamında düşünülmeyeceği hk.olarak belirtilmiştir. Dikkat edilecek olursa bu karar vakıflarca işletilen ilk ve orta öğretim kuruluşlarına ilişkindir. Vakıf üniversitelerine yönelik değildir.

Özellikle vakıf üniversitelerinin Katma Değer Vergisi karşısındaki durumuna ilişkin verilmiş özelgelerden hakkında en geniş bilgi elde edilinen 26.01.2001 tarihinde Maltepe Üniversitesi’ne verilendir. Bilgi edinildiği kadarı ile bu özelge de Kanununun 17 maddesinin Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar başlıklı 1.fıkrasına ilişkin değildir. Bu özelgede Kanunun Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler başlıklı 1.maddesinin Diğer Faaliyetlerden Doğan Teslim ve Hizmetlere ilişkin 3 fıkrasının g bendine göre üniversitelerin teslimlerinin katma değer vergisine tabi olduğu belirtilmektedir.

Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 17.maddesinin Kültür ve Eğitim Amacı Taşıyan İstisnalar başlıklı 1.fıkra hükmü Üniversitelerarası Kurul ‘un 23.2.1992 Tarihli toplantısında tartışılmış ve 65 sayılı kararda üniversitelerin ilim ,fen ve güzel sanatları ,(tarımı),yaymak, ( ıslah ) ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetlerin Katma Değer Vergisi’nin kapsamı dışında bırakıldığı ve bu istisnanın kapsamını belirleyebilmek için her şeyden önce ilim,fen,ve güzel sanat kavramlarının tanımlanması gerektiği belirlenmiştir. Bu kararda ilim ,hayat ve doğanın aynı gurup içinde bulunan madde ve olaylarını konu edinerek onları gözlem ve deneyim yollarıyla kanunlara bağlamak suretiyle meydana gelmiş olan ve uzun bir tahsil ile elde edilen bilgi koludur daha kısa anlatımla çeşitli olgularla ilgili iyi düzenlenmiş bilgilerin tümüdür. Fen ise maddi s onuçlar elde etmek üzere bilimi uygulama alanına koyan ,deneylere ve ispatlara dayanan bilgilerin tamamını ifade eder. Örneğin, botanik bir ilim ziraat ise fendir. Genel olarak konuları soyut olan bilgiler ilim,somut olanlar ise fendir. Bu nedenle tarih edebiyat ,ilahiyat ilimdir;fizik kimya ,matematik,biyoloji ,için de fen deyimi kullanılır. Güzel sanatlar ise insan ruhunda estetik heyecan ve hayranlık uyandıran ve doğrudan doğruya pratik bir fayda amacı gütmeyen sanatlar olup,çeşitli şekil ve konuda güzellikler meydana getirmeyi hedef tutar. Edebiyat ,resim,müzik,tiyatro, mimarlık,heykeltıraşlık başlıca güzel sanat kollarıdır. tanım ve açıklamaları yapılmıştır. Yine bu karada 17 maddesinin 1.fıkra hükmünden yararlanacak kurum ve de bu kurumların faaliyet konularının kesin biçimde çizildiği belirtilmiş ve İstisna konusu etkin liklerin bir ticari işletme tarafından gerçekleştirilmesi durumunda vergiye tabi olacağına da değinilmiştir.

T.C. Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Sekreterliği Personel ve Muhasebe Daire Başkanlığı’nın başvuruşu üzerine verdiği özelgede üniversitelerin hastahane işletmek suretiyle ifa ettikleri kuruluş amaçlarına uygun teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden istisna olup,....ifadesi yer almaktadır. Bu özelgede devlet veya vakıf üniversitesi ayırımı yapılmamıştır.

Vakıf Üniversiteleri yukarıda belirtilen yasa ve yönetmeliklere uygun olarak özel kanunla kurulurlar. Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi’nin açtığı Öğrenci Seçme Sınavı’ndan belirli puanı almış öğrencilerden yine aynı merkez tarafından yerleştirilenleri ya da yine önkoşullara sahip olanlardan özel yetenek sınavlarını başaranları öğrenci olarak kabul edebilirler. Bu kurumlarda öğrenim ; yükseköğrenime ilişkin yasal düzenlemelere uygun olarak, yine bu yasal düzenlemelere uygun öğretim elemanlarınca sürdürülür. Bu yükseköğretim kuruluşlarının öğrenim etkinliklerini sürdürmek için tek kaynakları öğrencilerden aldıkları bedeller değildir. Üniversite kurmak isteyen vakıflar belirli bir tutarda mal varlığını öğrenim için hazır bulundurmak zorundadırlar. Bu kuruluşlara Yüksek Öğretim Kurulunun uygun görüşü ile devlet bütçesinden destek sağlanabilmektedir. Ayrıca bu kuruluşlar öğretim etkinli klerini sürdürmek için elde ettikleri fonları yönetmelik hükümlerine göre öğretim hizmetlerinin dışında bir alanda kullanamazlar ve vakıf malvarlığına ekleyemezler. Buna karşın vakıf ve derneklerce işletilen kreş,ilköğretim ve orta öğretim kuruluşları birer, kar amaçlı, ticari kuruluştur. Buralardan elde edilen fonlar vakıf senedi veya dernek ana tüzüğü ve yasalara uygun her alanda kullanılabilir

Kanımızca ayrıca vakıf üniversitelerinin öğretim etkinlikleri kuruluş amaçlarından biri olduğu ,etkinliklerin fakülte, enstitü gibi birimlerince sürdürüldüğü için de öğrencilerinden tahsil ettikleri öğretim bedelleri katma değer vergisine konu değildir. Ancak bu kurumların öğretim hizmetlerinin yanı sıra öğrencilerine sundukları yemekhane/kafeterya, yatakhane ,ulaşım gibi hizmetler bir üniversitece sunulması zorunlu olmayan ,hatta birçok devlet üniversitesince sağlık, kültür ve spor birimlerince bedel karşılığınca sunulan birer hizmet değildir. Sunulanlar daha çok sosyal amaçlıdır, öğrenci harçları ile desteklenmektedir. Bu nedenle de belirtilen hizmetler katma değer vergisine tabidir. Yukarıda belirtilen özelge görüşleri gereğince vergi oranı %8 dır. Uygulamada sorun çıkmaması için bu hizmetlerin doğrudan doğruya vakıf üniversitesi tüzel kişiliğince değil, bu tüzel kişilikçe önceki çalışmamızda açıklandığı şekilde kurulan ve yönetilen döner sermaye işletmelerince veya vakfın kar amaçlı iktisadi işletmelerince sunulmalıdır. Doğal olarak bu hizmetler döner sermaye işletmesince sunulduğu takdirde % 8 ,kar amaçlı iktisadi işletmece sunulduğunda ,ise % 17 oranında katma değer vergisine tabi olacaktır. Üniversiteler döner sermaye işletmelerinin mal ve hizmet teslimlerinin %8 oranında vergiye tabi olduğuna ilişkin Bakanlık Özgelgesi vardır.

Bu tür bir düzenleme muhasebe meslek mensuplarının mesleki çalışmalarını da kolaylaştıracaktır.21.01.1998 Tarih 23337 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Türk Medeni Kanun Hükümlerine Göre kurulan Vakıflar Hakkındaki Tebliğ hükümleri gereğince; vakıflar, varlık veya işlem büyüklüklerine göre finansal tablolarını yeminli/serbest mali müşavirlere, ya da bağımsız dış denetim şirketlerine onaylattırmak zorundadır.

Cenk Ramazan; Ücretlilerde Özer Gider İndiriminin Uygulama Esasları, Maliye Postası Dergi Ekim, 1995

Şükrü Kızılot; Dövizle Alışveriş Suç mu? 08.06.2001 Tarihli Sabah Gazetesi

Kurumlar Vergisi Kanunu

19.11.1999 Tarih,B.07.0.GEL.0.53./5328-1612/48321 Sayılı Üniversite ve yüksekokullar ile özel okullar ve kreşlerde verilen eğitim ve öğretim hizmetlerine uygulanacak KDV oranı hk.T.C. Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün Aydın Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı Özelgesi (http://www.gelirler.gov.tr.)

16.05.1993 Tarih 21583 Sayılı Resmi Gazete’de 93/4406 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı(http://www.mevzuatnet.com.)

02.10.1997 Tarih B.07.0.GEL.0.53./5301-2699-42039 Sayılı Üniversiteye Bağlı Otelin Kurumlar Vergisi ve K.D.V. karşısındaki durumu hk.T.C.Maliye Bakanlığı’nın Isparta Valiliği Defterdarlık Gelir Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı Özelgesi (http://www.gelirler.gov.tr.)

22.01.1997 Tarih B.07.0.GEL.0.50./5009-33/2348Sayılı Vakıflar tarafından kurulan Üniversitelerin kurumlar vergisine tabi olup olmadıkları hk.T.C.Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğünün İstanbul Valililiği Defterdarlık Vasıtasız V. Gelir Müdürlüğüne hitaben yazdığı Özelgesi (http://www.gelirler.gov.tr.)

Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği (http://www.yok.gov.tr/yasa/yonet/yonet35.html)

Yükseköğretim Kanunu (http://www.yok.gov.tr./yasa/yasa/kanun2.html)

Üniversitelerarası Kurul 23 .02.1992 Tarih,65 Sayılı Kararı